Finlandiya va Norvegiya Putin bilan sukutni buzdi
Finlandiya prezidenti Aleksandr Stubb va Norvegiya boş vaziri Jonas Gar Störe Helsinkidan Vladimir Putin bilan 90 daqiqa davomida telefon orqali gaplaşdi.
2025-yil iyulida Fransiya prezidenti Emmanuel Makron qönğiroq qilganidan beri Putin bilan bevosita gaplaşgan ilk Yevropa rahbarlari şular böldi. Suhbat Ukraina va AQŞ bilan maslahatlaşib tayyorlangan. Bundan bir hafta oldin Osloda Volodimir Zelenskiy, Şimoliy Yevropa rahbarlari va AQŞ maxsus vakili Stiv Uitkoff uçraşgan edi.
Suhbatdan söng Stubb va Störe natijalarni Zelenskiyga aytib berdi. Ukraina prezidenti ularning «faol yordami» uçun minnatdorlik bildirdi, taşqi işlar vaziri Andriy Sibiga esa bu yöl «töğri yondaşuv» ekanini aytdi.
«Ukrainadagi uruşni tugatişga sukut orqali erişib bölmaydi», — dedi Aleksandr Stubb.
Rossiya bilan çegaradoş ikki davlat rahbarlari butun Yevropa nomidan emas, Rossiyaning qöşnisi sifatida harakat qilganini taʼkidladi. Ularning maqsadi kelgusi tinçlik muzokaralari böyiça xabarlarni Putinga bevosita yetkaziş edi. Stubb suhbatni «oçiq va mazmunli» deb atadi, Störe esa ikki tomon qaraşlarida «katta farqlar» borligini tan oldi.
Kremlning maʼlum qilişiça, Putin adolatli va uzoq muddatli tinçlik faqat Rossiyaning «qonuniy manfaatlari töliq va şartsiz» hisobga olinsagina mumkin, dedi. U mojaroning «asosiy sabablari» deb bilgan masalalarni ham yana tilga oldi. Daniya va Şvetsiya boş vazirlariga köra, bu muloqot ular bilan kelişilmagan: Ulf Kristersson Yevropa yakka-yakka emas, birgalikda harakat qilişi kerak, deb hisoblaydi. Tramp maʼmuriyati Rossiyaga qarşi ayrim sanksiyalarni bekor qilgaç, bir qator Yevropa rahbarlari Kreml bilan bevosita aloqani tiklaşga çaqirgan edi.
«Uruş ulkan insoniy va moddiy yöqotişlar olib kelmoqda... Azob va vayronagarçilik avlodlarga taʼsir qiladi», — dedi Jonas Gar Störe.
Uç tomon telefon orqali bevosita muloqotni davom ettirişga kelişib oldi. Kreml matbuot kotibi Dmitriy Peskov suhbatni «juda konstruktiv va amaliy» deb baholadi. Yil boşidan beri ilk AQŞ–Ukraina–Rossiya uç tomonlama muzokaralari taxminan noyabr boşida Abu-Dabida ötkazilişi rejalaştirilgan. Polşa boş vaziri Donald Tusk maʼlumotiga köra, Yevropa bu uçraşuvga «mötadil optimizm» bilan qaramoqda.