LDPR migrant bolalariga pullik maktab taklif qildi
Rossiya Liberal-demokratik partiyasi deputatlari xorijiy fuqarolar va fuqaroligi yöq şaxslarning farzandlari 10–11-sinflarda pullik öqişini taklif qildi.
Rossiya Markaziy Osiyodan kelgan millionlab işçilarga tayanadi, biroq qonunçilar ularning odatda 15–17 yoşdagi ayrim farzandlaridan davlat maktabining söngi ikki yili uçun haq olmoqçi. Bu taşabbus qabul qoidalari qattiqlaştirilib, minglab migrant bolalari Rossiya maktablariga borişda qiynalib qolganidan keyin ilgari surildi.
Rossiya Liberal-demokratik partiyasi (LDPR) deputatlari 14-oktabr kuni hukumatga kiritgan taklifga köra, xorijiy fuqarolar va fuqaroligi yöq şaxslar 10- va 11-sinflardagi ta'lim uçun haq tölaşi kerak böladi.
LDPR yetakçisi Leonid Slutskiy migrant oilalari farzandlarining Rossiyadagi yuqori sinflarda öqiş xarajatlarini öz zimmasiga olişi kerakligini, şunda davlat mablağlarini rossiyalik öquvçilarga yönaltiriş mumkinligini ta'kidladi.
Partiya ma'lumotiga köra, 10–11-sinflarda 130 mingdan ortiq xorijlik bola öqiydi va bu davlatga har yili 37 milliard rubldan (taxminan 440 million dollar) ortiqqa tuşadi. Biroq bu raqamlar "Toçno" ma'lumotlar loyihasi tahlil qilgan Rossiya Ta'lim vazirligi ma'lumotlariga zid: unga köra, 2025–26 öquv yilida barça sinflarda taxminan 130 ming xorijlik va yana 3 ming fuqaroligi yöq öquvçi tahsil olgan, xorijlik öquvçilarning faqat 4 foizi 10–11-sinflarda öqigan. Bu söngi ikki sinfdagi xorijlik öquvçilar soni taxminan 5 200 nafar ekanini anglatadi va LDPR hisoblagan tejamkorlikni şubha ostiga qöyadi.
## Migrant oilalariga bosim kuçaymoqda
Taklif etilayotgan tölov Rossiya joriy etgan qator çeklovlardan keyin ilgari surildi; bu çeklovlar Markaziy Osiyolik oilalarning farzandlarini Rossiyada öqitişini allaqaçon qiyinlaştirgan.
2025-yil apreldan buyon Rossiya maktablariga kirmoqçi bölgan xorijlik bolalar rus tilini yetarli darajada bilişini isbotlaşi va qonuniy yaşayotganini tasdiqlovçi hujjat taqdim etişi şart.
2025–26 öquv yilida Özbekiston, Tojikiston va Qirğizistondan kelgan bolalarning maktablarga qabul qilinişi 27 foizga — taxminan 122 mingdan 89 mingga kamaydi.
2026-yil yanvarida Tojikiston ta'lim va fan vaziri Rahim Saidzoda 2025-yil davomida Rossiyada ta'limni davom ettirişda qiyinçiliklarga duç kelgan taxminan 9 ming tojik bolasi vataniga qaytganini ma'lum qildi.
Qirğizistonning "Yevroosiyo iqtisodiy ittifoqi" (YeOII) a'zoligi alohida huquqiy masalani yuzaga çiqaradi. YeOII şartnomasi mehnat migrantlari farzandlarining ota-onasi işlayotgan mamlakatda, şu mamlakat qonunçiligiga muvofiq ta'lim olişi huquqini tan oladi. Biroq unda bepul ta'lim aniq kafolatlanmagan, şu sababli a'zo davlatlar işçilarining farzandlari imtiyozga ega bölişi-bölmasligi noaniq qolmoqda.
Migrant oilalari uçun bevosita oqibatlar yakuniy tölov miqdori va imtiyozlarga boğliq böladi. Ayrim ota-onalar farzandlarini 9-sinfdan keyin kasb-hunar ta'limiga berişi, boşqalari esa Rossiyada qöşimça maktab xarajatlarini qilgandan köra ularni öz yurtidagi qarindoşlari qöliga qoldirişi mumkin.
Qöşimça ta'lim xarajatlari mehnat migrantlarini oilasini Rossiyaga olib kelişdan qaytarişi mumkin — holbuki mamlakat Markaziy Osiyo işçi kuçiga tayanişda davom etmoqda.
## Markaziy Osiyoning pul ötkazmalariga boğliqligi
Taklif etilayotgan tölovlar daromadi köpinça öz mamlakatlari iqtisodiyoti uçun hayotiy ahamiyatga ega bölgan oilalarga ta'sir qiladi. Iqtisodiyoti hajmiga nisbatan pul ötkazmalariga eng köp boğliq mamlakat — Tojikiston, Qirğiziston ayniqsa Rossiyadagi daromadlarga qattiq tayanadi, Özbekiston esa mutlaq hajmda eng köp pul ötkazmasi oladi.
The Times of Central Asia naşrining "Jahon banki" ma'lumotlariga asoslangan "Central Asia Balance Şeet" hisobotiga köra, şaxsiy pul ötkazmalari 2025-yilda Tojikiston yalpi içki mahsulotining (YaIM) 57,7 foizini, 2024-yilda Qirğiziston YaIMning 17,6 foizini, 2025-yilda esa Özbekiston YaIMning 14,3 foizini taşkil etgan.
Rossiya bir qator Markaziy Osiyo davlatlari uçun pul ötkazmalarining asosiy manbai bölib qolmoqda. 2025-yilda Qirğizistonga kelgan pul ötkazmalarining taxminan 93 foizi, 2026-yilning birinçi çoragida esa Özbekistonnikining 72,4 foizi Rossiya hissasiga töğri kelgan.
Rossiya çegara statistikasiga köra, 2026-yilning birinçi yarmida Özbekiston, Tojikiston va Qirğiziston fuqarolari taxminan 1,9 million marta iş maqsadida Rossiyaga kirgan, biroq bu ötgan yilning şu davriga nisbatan 15 foiz kam.