Qirğiziston eksportdan 4 baravar köp import qilmoqda

Qirğiziston eksporti 2025-yildagi keskin pasayişdan söng tiklana boşladi, lekin mamlakat çet elga sotgan har bir dollarlik tovariga javoban importga tört dollardan köp sarflamoqda.

2026-yilning dastlabki sakkiz oyida Qirğiziston eksporti 19,5 foizga oşib, 2,3 milliard dollarga yetdi. Oltin eksporti ham keskin tiklanib, 770,6 million dollarni taşkil etdi. Bu butun 2025-yildagidan köp, uning yarmidan ortiği faqat avgust oyida eksport qilingan. Biroq import ham ösib, 9,7 milliard dollarga yetdi, şu bois eksportning tiklanişi eksport va import örtasidagi farqni hali sezilarli qisqartirmadi.

Qirğiz Respublikasi Milliy statistika qömitasi hisobotiga köra, 2025-yilda eksport 41,2 foizga qisqarib, 3 milliard dollarga tuşgan, import esa ösişda davom etib, 13,7 milliard dollarga yetgan. Natijada mamlakat çet el tovarlariga öz mahsulotlarini sotişdan topganidan 10,6 milliard dollar köp sarflagan, bir yil oldin bu farq 7,3 milliard dollar edi. Pasayişning asosiy sababi — mamlakatning asosiy eksport daromad manbalaridan biri bölgan oltin sotuvining keskin kamayişi: uning qiymati 2024-yildagi taxminan 2,5 milliard dollardan 2025-yilda 683 million dollarga tuşgan, boşqa tovarlar eksporti ham 11,2 foizga qisqargan. Savdoga Qirğiziston işlab çiqaruvçilari uçun yirik bozor bölgan Rossiya va Qozoğistonda talabning susayişi hamda metallolom va çorva mollari kabi ayrim tovarlar eksportiga vaqtinçalik çeklovlar ham ta'sir qilgan. Pasayiş 2026-yilning birinçi yarmida ham davom etib, eksport ötgan yilning şu davriga nisbatan yana 11,1 foizga kamaygan.

Qirğiziston Rossiya, Qozoğiston, Belarus va Armaniston bilan birga "Yevroosiyo iqtisodiy ittifoqi" a'zosi. Rossiya va Qozoğiston qirğiz mahsulotlarining eng yirik xaridorlari bölib qolmoqda va Xitoy bilan birga importning asosiy qismini ta'minlaydi. Xitoy tovarlari umumiy importning uçdan biridan köproğini taşkil etsa-da, Xitoyga eksportning atigi 5 foizga yaqini ketadi. Xizmatlar sohasi esa tez ösmoqda: dastlabki ma'lumotlarga köra, 2025-yilda xizmatlar eksportidan 3,55 milliard dollar daromad olingan, bu bir yil oldingidan 20 foiz köp, xorijiy mehmonlardan tuşgan daromad 36,9 foizga oşib, 1,19 milliard dollarga yetgan. Xizmatlar savdosida taxminan 430 million dollarlik ijobiy saldo qayd etilgan. Hukumat eksportçilarni qöllab-quvvatlaş çoralarini, jumladan transport xarajatlarini kamaytiriş va bizneslarning moliyalaşga kiriş imkoniyatini kengaytirişni işlab çiqmoqda.